Taal:

  Nederlands

  Deutsch

  English

     Magyar 

Contact:

info@vanclooster.com

   +43 (0)681 1057 38 44    +32 (0)486 72 48 29   +36 (0) 705 41 90 33

 

Dissertatie

Links

De vertaler als ambachtsman

Zoals elk hoogwaardig product is ook een geslaagde tekst of vertaling het resultaat van toegewijd vakmanschap. Een échte vakman worden, noem hem een expert of een meester, vergt tijd: wel tienduizend uur, zo blijk uit vergelijkend onderzoek. Tienduizend uur komt neer op bijna tien jaar lang gemiddeld drie uur per dag oefenen. Voor een muzikant of een topsporter die uitmuntendheid nastreeft, is dat het minimum. Een leerling bij een middeleeuwse edelsmid bijvoorbeeld werkte zeven jaar lang iets minder dan vijf uur per dag voor hij zijn meesterproef kon afleggen. Iets soortgelijks geldt bij het leren van een taal, het vertalen en het opstellen van een goede tekst. Het is een zaak van persoonlijk talent, zeker, maar vooral: zonder de nodige tijd vrij te maken, lukt het niet.

Kennis - die nog geen wijsheid is - kunnen we misschien relatief snel verwerven. Ambachtelijke vaardigheid daarentegen moet kunnen 'inslijten'. Ze moet onbewuste kennis worden die zonder nadenken of reflectie beschikbaar is. De vaardigheid die een vertaler of tekstschrijver ontwikkelt als hij naar het juiste woord zoekt, betekent een permanente uitbreiding van zijn geheugen. Parallel hiermee zou men het eelt op de vingers van de ambachtsman zijn geheugen kunnen noemen. Een goede vakman moet volharding en koppigheid tonen, de uithouding van een duurloper. Hij streeft perfectie na. En hij moet kunnen mislukken, nog eens mislukken en herbeginnen. Een vertaler, een tekstschrijver moet zijn product steeds opnieuw her-bekijken, her-doen. Hij moet opnieuw lezen, een beter woord zoeken, schrappen, vervangen.

Daarbij zijn er wel gradaties: bij een technische vertaling bijvoorbeeld gaat het veelal om het omzetten in de adequate terminologie, die soms goed of fout is zonder meer. Het is duidelijk dat dit bij creatieve teksten wel anders ligt. Toch geldt ook bij geslaagde technische vertalingen wat bij hoogwaardige talige producten in het algemeen geldt: ze zijn een vrucht van talent en competentie ('taalgevoel' en verworven kennis), volhardend zoeken en ervaring.

Kortom, vakwerk is een zaak van tijd. In de hedendaagse 'snelle' economie is daar bijna… geen tijd meer voor. Vandaag wordt ervaring niet naar waarde geschat, vandaag heeft niet de 'meester' maar de 'manager' het voor het zeggen - de manager die houdt van verandering. Toch blijven gaven als talent, toewijding, perfectionisme, obsessie, originaliteit en creativiteit cruciaal voor iedereen die excellentie nastreeft. Ze zijn bij uitstek ook vereist om een hoogwaardige vertaling of tekst tot stand te brengen.

Bij mijn werk neem ik ze als uitgangspunt en leidraad. Daarom beperk ik mij tot één vertaalrichting, die ik optimaal beheers en waar ik het meest ervaring bij heb: uit het Duits naar mijn moedertaal. Daarom aanvaard ik slechts een beperkt aantal bestellingen en voer ik geen vertaalopgaven of schrijfopdrachten uit alvorens ik de brontekst of het uitgangsmateriaal volledig heb kunnen doornemen. Daarom lever ik geen vertalingen of teksten, die ik niet meermaals herlezen heb. (Desgewenst en tegen een meerprijs kan ook een tweede vertaler of redacteur de tekst herlezen.) Bij voorkeur laat ik mijn teksten na een eerste afwerking ook een nacht rusten, alvorens ik ze nog eens herlees en lever. Omdat ik geloof dat kwaliteit uiteindelijk het laatste woord zal hebben.

Mijn prijzen bij dit alles? Ze liggen vaak tot 50% lager dan gemiddeld. De voornaamste reden is dat uw opdracht rechtstreeks bij de uitvoerder landt. Zo betaalt u geen bemiddelingstarief, dat vertaal- of tekstbureaus uiteraard wel aanrekenen - vaak zonder een meerwaarde te bieden m.b.t. het eindproduct dat u wordt geleverd. Bovendien zijn mijn rekeningen ongecompliceerd: BTW-inclusief en zonder minimumprijs of administratieve toeslag. Dit geldt ook voor de beëdigde vertalingen die ik lever.

Mijn werkfilosofie in een notendop? Ik geloof in blijvende producten en waarden - voorbij de waan van de dag en de snelheid van de tijd - én in een consumentvriendelijke arbeidsfilosofie, die zowel koper als aanbieder ruimte tot leven biedt.

Stijn Vanclooster

Copyright © 2009 Mag. Stijn Vanclooster, MA.
Niets uit deze tekst mag worden verveelvoudigd, vertaald en/of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur.

Literatuur:
Karel Verhoeven, 'Leren van onze handen'. In: Standaard der Letteren, 30-1-'09.
Richard Sennett, De ambachtsman. De mens als maker. Meulenhoff, 2010. (Oorspr. titel: The craftsman.)